Podiumvrees? Een aantal praktische tips!

WS-18993Podiumvrees. We hebben er allemaal wel eens van gehoord. Vele van ons hebben ooit in hun leven zelfs een ervaring opgedaan wat vergelijkbaar is met podiumvrees. Spreekangst, presentatieangst, spanning om voor publiek te staan. Maar hoe ziet de psychologie podiumvrees?

Podiumvrees wordt binnen de psychologie gezien als een specifieke angst binnen de angststoornissen. Specifiek verwijst er dan naar dat de angst gebonden is aan een bepaalde situatie, een bepaald voorwerp of een bepaald dier. Vergelijkbaar dus met angst voor spinnen of hoogtevrees. Echter ben ik van mening dat podiumvrees niet alleen te noemen is als specifieke angst, maar ook als sociale angst. Dit omdat niet zozeer het podium de angst opwekt maar juist ook de component beoordeeld te worden door anderen.

De behandeling van mensen met podiumvrees is vrij beperkt. Dit komt omdat podiumvrees voor veel mensen een angst is die we heel eenvoudig kunnen vermijden. Indien ons beroep niet op het podium plaats vindt kunnen wij zonder belemmering van ons dagelijks leven, leven met podiumvrees. Voor artiesten is dit echter een ander geval. Daar vindt het werk juist plaats op het podium. Het is dan ook dat veel artiesten last hebben van podiumvrees. Echter wordt dat niet veel over gesproken. De concurrentie is moordend en de associatie tussen podiumvrees en niet competent zijn als artiest wordt heel vaak gemaakt: “Als ik bang ben op het podium, dan zal ik wel geen goede artiest zijn”. Dit met het gevolg dat er nog altijd een taboe heerst omtrent podiumvrees bij artiesten.

Wat is er te doen aan podiumvrees?
Podiumvrees is een angst die je erg serieus dient te nemen. Hij gaat ook niet zomaar weg omdat je dat graag wil. Helaas zijn wat meditatietechnieken vaak ook niet afdoende. Dit komt omdat je dan enkel richt op de vermindering van de angst op dat moment. Wanneer je met een coach of psycholoog aan de slag gaat wordt er ook gekeken wat er ten grondslag ligt aan deze angst. Welke onderliggende gedachten houden de angst in stand? Hoe kun je deze gedachten toetsen aan de werkelijkheid en vervolgens herformuleren tot meer realistische gedachten. In dit proces heb je vaak begeleiding nodig.

Kun je dan helemaal niets zelf doen wanneer je last hebt van podiumvrees? Ja zeker wel.

Om te vertellen wat je kunt doen bij podiumvrees, is het belangrijk dat we eerst uitleggen wat er gebeurt wanneer je angst ervaart. Wanneer we angst ervaren dan stijgt ons arousal. Dit komt omdat onze  hersenen een inschatting maken dat de situatie voor ons gevaarlijk is. Dit is een mechanisme wat erg praktisch was in de oertijd. Een hoog arousal is  het lichamelijke respons om te kunnen vechten of vluchten. Dit houdt in dat onze temperatuur, bloeddruk en hartslag stijgt. Ons bloed gaat met name naar onze vitale organen. Onze spieren spannen zich aan zodat je hard weg kunt rennen. Als gevolg van deze lichamelijke reacties gaan we zweten en trillen. Je wordt licht in je hoofd en gaat snel gaan ademen. Je wordt erg bewust van het grote geheel, maar kunt details niet opslaan of terughalen. Je concentreert je daardoor op globale zaken en niet op details zoals je tekst en je timing.

Wanneer we aan de slag gaan met je podiumvrees gaan we kijken naar de oorzaak dat jouw lichaam deze stressreactie vertoond. Dus we kijken naar de onderliggende gedachtes en overtuigingen. Daarnaast gaan we leren om de gebeurtenis (op het podium staan) te verbinden met een laag arousal, dus met ontspanning. Om ontspanning te bevorderen op het podium zijn er een aantal tips die je zelfstandig kunt toepassen.

  1. Vermijd cafeïne houdende drankjes. Deze zorgen ervoor dat o.a. je bloeddruk stijgt en dat je een gejaagd gevoel ervaart. Dit zijn fysieke ervaringen die je wilt vermijden wanneer je leert om ontspannen op het podium te staan. Dit geldt tevens voor andere oppeppende middelen.
  2. Eet de vier uur vooraf aan het optreden geen grote maaltijden. Als gevolg van de stress blokkeert ook onze spijsvertering. We krijgen een knoop in onze maag. Wanneer deze gevuld is met een zware maaltijd dan is de kans op misselijkheid alleen maar groter en dit is een extra belemmering voor je. Daarnaast kost het verbranden van je voedsel veel energie en deze energie kan je beter inzetten op het podium. Neem bijvoorbeeld voor een optreden een banaan. Dan heb je voldoende suikers binnen en heb je geen last van een hongergevoel.
  3. Ga op de dag van je optreden een half uur sporten of maak een flinke wandeling. Hierdoor komt er endorfine vrij wat jou een prettig gevoel geeft. Dit helpt je om positieve gedachtes te formuleren. Daarnaast leidt fysieke inspanning tot ontspanning.
  4. Wees op tijd aanwezig en zorg dat je goed bent voorbereid. Bij een goede voorbereiding ervaar je controle over de situatie. Een gebrek aan controle leidt tot onrust. Het is dan ook uit onderzoek bewezen dat podiumvrees het meest voorkomt bij jonge artiesten en personen met weinig podiumervaring. Door je goed voor te bereiden creëer je het gevoel van competentie.

Wil jij meer weten over hoe je van je podiumvrees af kunt komen? Of ervaar je dat je professionele ondersteuning nodig hebt? Neem dan vrijblijvend contact met ons op.