Machthebbende mannen in medialand en hun seksuele driften.

Machtige mannen belanden in seksschandalen. Berlusconi, Bill Clinton, Micheal Jackson, Bill Cosby en meer recent zijn er beschuldigingen geuit richting Harvey Weinstein en Kevin Spacey. Waarom kunnen deze mannen hun slurf niet in bedwang houden?

De aandacht lijkt nu te zijn gericht op de entertainmentindustrie, op medialand, Hollywood, de filmwereld. Maar het fenomeen van machthebbende mannen die met seksuele intenties misbruik maken van onderdanige (afhankelijke) personen is iets wat eerder al naar buiten kwam bij de kerk en bij sportverenigingen. In al deze gevallen gaat het om een dader die zich in een machthebbende positie begeeft. De slachtoffer staat in de positie niet te kunnen of durven weigeren. Niet weigeren omdat je carrière er vanaf lijkt te hangen, niet weigeren omdat je denkt dat dit normaal is, niet durven weigeren omdat je bedreigt wordt, ga zo maar door.

Na de kerk en de sportwereld is nu is de aandacht verplaatst naar mijn vakgebied. Nu worden regisseurs, beroemde acteurs en castingdirectors onder de loep genomen. Daardoor ontstaat bij mij de neiging om het een en ander te willen duiden. Wat is er aan de hand? Wat is die verleiding van machthebbende om grensoverschrijdend seksueel gedrag te vertonen? En waarom is het voor het slachtoffer zo moeilijk om te weigeren, om te praten, om het niet te overkomen?

Om het gedrag te verklaren is het goed te kijken naar ‘normaal’ seksueel gedrag tussen mannen en vrouwen. Hierbij gebruik ik graag de inzichten uit de evolutionaire psychologie. We gaan dus eigenlijk kijken naar ons instinctief gedrag. Als je kijkt naar het primaire doel van seks, voortplanting, dan kun je stellen dat mannen hier het meest effectief in zijn wanneer ze zoveel mogelijk zaad verspreiden. Ze hebben dit zaad immers in overvloed en hoe meer nazaten hoe meer kans dat er overleven. Vrouwen daarentegen dienen selectief te zijn. Zij hebben maar een beperkt aantal eieren en een bepaalde periode van vruchtbaarheid. Zij zijn verplicht hun kind 9 maanden te dragen en na de geboorte duurt het nog 10, tegenwoordig zeker 20 jaar voor je kind alleen kan overleven. Heel anders dan bij vissen, die zelfstandig zijn vanaf het moment dat het kuit is geschoten. Hierdoor is een mensenvrouw selectief. Deze selectiviteit zie je nog altijd terug in partnerselectie en promiscuïteit. Mannen jagen en vrouwen zijn kritisch. Dit heeft een doel. De gevolgen voor een vrouw zijn groot. Mannen leven dus over het algemeen in een maatschappij dat ze hun best moeten doen om een vrouw te versieren, te verleiden, hun vertrouwen te winnen en dan uiteindelijk mee te mogen vrijen.

Deze theorie kun je volledig in de prullenbak gooien wanneer de man in het bovenstaande verhaal de alfa man is. Het opperhoofd, bovenop de berg. De man met de meeste macht. De leider van de groep. De man met de meeste middelen tot overleving. Macht erotiseert. Vrouwen nemen bij machtige mannen het risico dat ze alleen hun kind moeten opvoeden omdat ze daarmee weten dat ze hele goede genen hebben gekregen. Mogelijk kunnen ze een trouw mannetje vinden en hen doen laten geloven dat deze geweldige genen van hem zijn. Wat er dus gebeurt bij vrouwen is dat ze hun hele selectieve gedrag laten varen wanneer ze een machtige man zien. Je kunt dit interpreteren als het gedrag van gillende 16 jarige meisjes die strings gooien naar beroemde artiesten. Groupies die zich na de show welwillend opstellen voor de kleedkamer van de artiest.

Dit veranderde gedrag bij vrouwen leidt echter niet tot ander gedrag bij mannen. Nog steeds hebben zij heel veel zaad tot hun beschikking. Dus waarom zouden ze dat niet gebruiken?

Een zeer bekend onderzoek is dat van Russel Clark uit 1978. Hij liet zowel een man als een vrouw op het universiteitsterrein personen van het andere geslacht aanspreken met de drie vragen. (1) Wil je met mij op date? (2) Wil je mee naar mijn appartement? (3) Wil me met mij naar bed? Op de eerste vraag beantwoorde 56% van de vrouwen positief, wanneer de man dit vroeg. Dit tegenover 50% van de mannen, wanneer de vrouw hen mee op date vroeg. Op date gaan willen we dus allemaal wel. Je hebt 50/50 procent kans. Dit is dus bij mannen en vrouwen gelijk. Op de tweede vraag beantwoorde 6% van de vrouwen dat ze wel met de man mee naar zijn appartement wilde gaan, tegenover 69% van de mannen. Tot slot bij de laatste vraag beantwoorde 0% van de vrouwen dat ze met de man mee naar bed wilde. De mannen beantwoorde met 75% dat ze  met de vrouw mee naar bed wilde.

Daar waar mannen en vrouwen nog redelijk gelijk staan bij daten, spreid dit alleen maar meer bij naar bed gaan. Dus hoe meer concreet het verzoek leidt tot seks hoe meer mannen JA zeggen en hoe meer vrouwen NEE zeggen. Dit onderzoek is regelmatig herhaalt en er ontstaan altijd soortgelijke resultaten.

Waarom machtige mannen verzeilt raken in seksschandalen is voor een groot gedeelte simpelweg omdat het kan. Ze zijn niet anders dan andere mannen, alleen ontstaat er gelegenheid. Het kan. Zoals Bill Clinton bekende nadat hij toch vertelde vreemd te zijn gegaan met Monica Lewinsky. Waarom? “Ik had de kans”. Macht erotiseert en voelt bijna vleiend. Wanneer een machtige man zich vervolgens onbetrouwbaar opstelt, wordt de onderdanige geconfronteerd met het gevoel ‘gebruikt’ te zijn. Dit is het geval wanneer de onderdanige in eerste instantie dacht dat die het ook leuk en bijzonder vond. Veel ‘slachtoffers’ noemen de gebeurtenis daardoor ook vleiend. Ik bespreek dan ook vaak met mijn mannelijke cliënten hoe ze om kunnen gaan met de aandacht van vrouwelijke fans. Ze erkennen dat dit een vreemd fenomeen is. Daar waar hun ‘onbekende’ vrienden moeten jagen, wordt het hen in de schoot geworpen. Hoe gaan ze om met die verleiding?

Seks is ook een vorm van dominantie tonen. Ik kan me nog goed het moment herinneren dat mijn hond, een reu op een andere reutje sprong. Ik schaamde me dood. Het enige wat mijn hond wilde doen is laten weten dat hij de baas was. Moeten machtige mannen hun dominantie tonen middels seks?

Machtige mensen hebben vaak het gevoel buiten de wet te staan. Ze zijn uitzonderingen. Ze komen er mee weg. Het succes, het geld, de roem, heeft er voor gezorgd dat deze persoon leeft in een wereld met andere waarden en normen. Ze worden als speciaal behandelt, dus zijn ze speciaal. Daarbij hoort heel vaak ook gedrag dat afwijkt van algemene gedragsregels. Snelheidsovertredingen, misbruik van alcohol en drugs of gokken. Mensen met macht raken gewend aan bevrediging van hun behoeften op korte termijn. Omdat het mogelijk is. Omdat er geld voor is. Omdat mensen zich dienstbaar opstellen. Zo ook met seks. Een korte termijn bevrediging van seksuele behoefte waarmee je denkt weg te komen, omdat je boven de wet staat.

Verder lijkt het alsof er bij het slachtoffer een aantal denkfouten (heustieken) ontstaan. De eerste belangrijke is die van wederkerigheid. De gedachte dat wanneer je de ander iets geeft (toegeven aan seks) dat je daar uiteindelijk iets voor terug krijgt. En vaak gaat het zelfs nog andersom: als je het niet doet, krijg je de het werk niet. Verder blijken daders te werken met de ‘ja-techniek’. Wanneer je als ‘slachtoffer’ JA zegt tegen in lingerie te poseren voor de regisseur, dan zal de dader je daarna mogelijk vragen om je lingerie uit te doen. Mogelijk zeg je na twijfel daar ook JA op. Het blijkt dat wanneer mensen al meerdere keren JA hebben gezegd, dan niet meer terug durven krabbelen. Wie A zegt moet ook B zeggen en je durft dan niet meer te stoppen, want je vindt dat je al te ver bent gegaan.

Een analyse van dit gedrag is niet ter goedkeuring of ter acceptatie van het gedrag. Maar wel om inzicht te geven in het mechanisme. Ik geloof namelijk dat het afkeuren van het gedrag niet leidt tot het stoppen van het gedrag. Daarom is dit gedrag al jaren in de doofpot gestopt, omdat we maatschappelijk het onacceptabel maken. Het ontdekken van waarom is dus geen vrijbrief voor het gedrag, maar kan wel inzicht geven. Ik geloof dat inzicht altijd een belangrijke stap is in gedragsverandering.

Het afkeuren van dit grensoverschrijdend gedrag houdt seksuele intimidatie in stand. Hierdoor blijft het in de taboesfeer. Maar hierdoor stopt het niet. Doordat het niet mag, stopt het niet. Er ontstaat juist alleen maar meer schaamte bij de slachtoffers en meer manieren bij de daders om het voort te zetten. Kevin Spacey wordt beschuldigt door allerlei mannen. Ineens komt Spacey uit de kast. Hij bekent dat hij op mannen valt. Iets wat hij blijkbaar jarenlang wegstopte. Zoiets als ‘Niet mogen denken aan een roze olifant’. Zie je hem al, die roze olifant? Laten we de seksuele drift maar even de roze olifant noemen. Hij mag er niet zijn. Die seksuele drift is immers de oorzaak van dit gedrag. Maar jij staat met je machthebbende positie boven de wet. Dus jij mag het wel. Stiekem. Want dat roze olifantje van Kevin Spacey had ook behoefte aan dingen die Kevin helemaal niet wilde. Door het stiekem te doen hou je controle. Jij bent de baas en je slachtoffer moet luisteren. Macht is daar een goed middel voor. En is macht alleen niet voldoende, dan mogelijk nog wat zwijggeld. Of mogelijk wat loze beloften op mooie carrièrekansen.

Die roze olifant is er, die gaat niet weg door hem weg te stoppen. De seksuele driften van machthebbende mannen zijn er, evenals de seksuele driften van de geeks, de huismannen, trouwe honden en de angsthazen. Maar ook seksuele driften van de ‘slachtoffers’, vaak jonge jongens en meisjes. We hebben allemaal een roze olifant. Ik geloof dat we dat niet weg kunnen nemen. Wat belangrijk is, is om je eigen roze olifant te leren kennen. Waar liggen jou seksuele driften én je seksuele grenzen. Wat wil jij wel en wat wil jij niet? Wat vind jij fijn en wat niet? Als we zorgen dat de eigenwaarde van alle jonge jongens en meisjes sterk is ontwikkeld, met kennis en weet van hun eigen lichaam en hun persoonlijke behoeften. Met een sterk eigenwaarde kun je het gedrag van een ander begrenzen. Enkel omdat je voelt dat jij jouw grens bereikt. Ik wil graag jonge mensen bijbrengen dat NEE ook een antwoord is. Dat ze nooit voorbij hun eigen grenzen hoeven te gaan om te bereiken in het leven waar ze van dromen.

Leer dus niet alleen je roze olifant kennen, maar leer er van te houden, durf te vertrouwen op de kracht van jouw kleine roze olifantje!

Daisy Gubbels, 2017

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.